Tám giờ sáng, bạn bước vào chỗ làm, gật đầu chào từng người, hỏi qua một lượt xem hôm nay có gì đang kẹt. Trong mắt nhân viên, bạn là người chủ điềm tĩnh, việc gì cũng tính trước một bước.

Không ai trong số họ biết đêm qua bạn ngồi trước bảng lương tới gần nửa đêm, gõ một con số rồi xoá, rồi gõ lại. Áp lực của người làm chủ hay nằm trong những đêm như vậy, chứ không nằm trên gương mặt bạn mang tới công ty mỗi sáng.

Tối về, người nhà hỏi một câu rất quen: “Dạo này công việc sao rồi?”. Bạn đáp gọn: “Cũng ổn.” Rồi bạn hỏi sang chuyện cơm nước. Khoảng cách giữa câu bạn nói ra và câu bạn nuốt xuống cứ rộng thêm một chút mỗi ngày. Bài này mình viết về cách thu hẹp nó lại, bằng hai việc nhỏ, tốn chưa tới 3 phút một ngày.

1. Áp lực của người làm chủ hiếm khi trông giống áp lực

Người đứng mũi chịu sào mà chao một cái thì cả thuyền chao theo. Nhân viên nhìn bạn để biết công ty có đang ổn không. Khách nhìn bạn để biết có nên tin. Người nhà nhìn bạn để biết có phải lo. Thành ra bạn gần như bị buộc phải ổn, mỗi ngày, kể cả những ngày không ổn chút nào.

Có một câu mình tình cờ nghe trong một clip ngắn, nghe xong thì nó nằm lại trong đầu rất lâu: thứ tệ nhất là giả vờ ổn trong một thời gian quá dài. Không phải vì giả vờ là xấu. Mà vì gồng lâu quá thì bạn quên mất là mình đang gồng.

Mấy anh chị làm chủ đã gồng liên tục nhiều năm thường có chung một biểu hiện. Hỏi họ hôm nay trong người thế nào, họ ngập ngừng mất mấy giây rồi trả lời cho qua. Ranh giới giữa mệt và ổn trong họ mờ đi từ lúc nào chẳng ai hay. Không phải vì họ yếu. Chỉ là cảm xúc nào không được gọi tên thì nó sẽ tự leo lên ghế lái, còn bạn vẫn tưởng mình đang cầm vô lăng.

2. Ba dấu hiệu bạn đã gồng quá lâu

Áp lực của người làm chủ ít khi báo trước bằng một cơn suy sụp. Nó báo bằng mấy chuyện vụn vặt như thế này.

  • Nổi nóng lệch cỡ. Một lỗi rất nhỏ của nhân viên, kiểu quên gửi lại một file, mà bạn phản ứng mạnh hơn hẳn mức cần thiết. Xong rồi bạn lại thấy áy náy, không hiểu sao mình gắt tới vậy.
  • Quyết định bắt đầu lệch. Bạn duyệt một khoản chi mà không hỏi kỹ như mọi khi. Hoặc ngược lại, treo mãi một quyết định đáng ra rất dễ, chỉ vì chạm vào nó là thấy nặng.
  • Hết khả năng trả lời câu “dạo này thế nào”. Không phải bạn giấu. Là bạn thật sự không biết mình đang thế nào để mà nói.

Mình kể chuyện của mình một chút cho bạn đỡ thấy lẻ loi. Tháng 4 năm 2024, đêm trước hạn trả lương nhân sự, tài khoản công ty của mình còn đúng 2 triệu. Đáng nói không phải con số đó, mà là suốt nhiều tuần trước đêm ấy, ai hỏi mình cũng đáp là ổn.

3. Cách làm thứ nhất: điểm danh cảm xúc 3 lần một ngày, mỗi lần chưa tới 1 phút

Việc này nghe nhẹ tới mức dễ bị bỏ qua. Nhưng nó là cái phanh rẻ nhất mà bạn đang có sẵn trong túi.

  1. 2 phút, chỉ làm một lần duy nhất: mở ứng dụng ghi chú trong điện thoại, tạo một ghi chú mới, đặt tên nó là “Mình đang thấy”.
  2. 30 giây, đặt 3 chuông báo: một chuông lúc bạn vừa ngồi vào bàn buổi sáng, một chuông sau bữa trưa, một chuông trước giờ đi ngủ.
  3. Dưới 1 phút mỗi lần: chuông kêu thì viết đúng một dòng, mở đầu bằng “Mình đang thấy…”. Ví dụ: “Mình đang thấy lo vì lô hàng chưa về.” Hoặc: “Mình đang thấy trống, mà chưa rõ vì sao.” Viết xong thì tắt máy, không bình luận thêm, cũng không vội sửa cảm xúc đó.
  4. 10 phút vào ngày thứ 7: mở ghi chú ra, đọc một lượt 21 dòng bạn đã viết, khoanh lại những dòng lặp đi lặp lại.

Hết một tuần, gần như ai cũng nhận ra cảm xúc của mình chạy theo quy luật. Có người cứ đầu tuần là lo. Có người tới gần ngày trả lương thì dễ cáu. Có người họp xong với đối tác lớn về là tụt hẳn xuống, tối đó đừng ai hỏi gì.

Thấy được quy luật rồi thì bạn bớt bị nó dẫn đi. Bạn vẫn lo, nhưng bạn biết cơn lo này tới theo lịch chứ không phải vì công ty sắp sập. Riêng cái biết đó thôi đã đủ để bạn không ký một quyết định vội trong lúc đang xuống.

4. Cách làm thứ hai: một người ngoài công ty và 30 phút trong tuần

Việc thứ nhất giúp bạn nghe được chính mình. Việc thứ hai cho bạn một chỗ để đặt xuống.

  1. 5 phút: viết ra 3 cái tên. Tiêu chuẩn có hai vế: người đó không ăn lương của bạn, và cũng không thương bạn tới mức mất ngủ vì chuyện của bạn.
  2. 2 phút: chọn lấy một người, nhắn một tin ngắn, không cần rào đón. Kiểu như: “Em đang rối vài chuyện, anh chị cho em kể một lát được không?”
  3. 30 phút trong tuần: một ly cà phê, hoặc một cuộc gọi cũng được. Bạn kể, họ nghe. Bạn không cần họ giải quyết giùm, và họ cũng không cần biết cách giải quyết.
  4. 3 phút ngay sau buổi đó: ghi lại đúng một dòng, thứ mà bạn thấy rõ hơn sau khi nói nó ra thành tiếng.

Phần khó nhất không phải buổi cà phê. Là lúc bạn soạn xong tin nhắn rồi ngồi nhìn nó trên màn hình, thấy mình đang làm phiền người ta. Nhưng người được chọn để nghe thường lại thấy quý, vì giữa bao nhiêu người, bạn chọn họ.

Người vững không phải là người chưa bao giờ nghiêng. Là người có sẵn một chỗ để nghiêng vào, rồi sáng hôm sau đứng thẳng lại được.

5. Bảy ngày đầu nên trông như thế nào

  • Ngày 1: tạo ghi chú, đặt 3 chuông, viết 3 dòng đầu tiên, tốn khoảng 5 phút.
  • Ngày 2 và ngày 3: chỉ viết, không đọc lại. Lỡ quên một lần thì bỏ qua, đừng viết bù, viết bù là bắt đầu thành bài tập.
  • Ngày 4: thêm 7 phút để viết ra 3 cái tên, chọn 1 và bấm gửi tin nhắn.
  • Ngày 5 và ngày 6: vẫn 3 dòng. Người kia hẹn được thì gặp luôn trong hai ngày này.
  • Ngày 7: 10 phút đọc lại 21 dòng, khoanh cảm xúc lặp nhiều nhất, viết một dòng cho tuần sau.

Cả tuần cộng lại chưa tới 1 giờ, trong đó đã có 30 phút ngồi cà phê với một người mình quý. Đây là loại việc rẻ nhất mà một người làm chủ có thể làm cho chính mình.

6. Ba sai lầm hay gặp khi gỡ áp lực của người làm chủ

Một, đợi tới lúc rảnh mới làm. Lúc rảnh thì bạn có gồng đâu mà cần gỡ. Việc này phải chen được vào đúng những ngày dày đặc, ngày bạn thấy mình không có nổi 3 phút, thì nó mới có tác dụng.

Hai, biến một dòng thành ba trang. Nhiều người bắt đầu rất hăng, viết dài như nhật ký, mỗi lần mất 20 phút. Tới ngày thứ ba là bỏ. Cứ một dòng thôi, vì một dòng thì ngày mệt nhất bạn vẫn viết được.

Ba, chọn nhầm người nghe. Kể với một nhân viên thân thiết thì hôm sau cả công ty biết chủ đang lung lay. Kể với người nhà đang lo cho bạn thì kể xong bạn lại phải quay ra trấn an ngược. Người ngoài công ty tồn tại là vì chỗ đó.

Còn một sai lầm âm thầm hơn, là nghĩ rằng gọi tên cảm xúc thuộc về chuyện mềm yếu, chẳng dính gì tới kinh doanh. Trong khi phần lớn quyết định đắt tiền mà mình từng thấy đều rơi vào lúc người chủ đang cạn. Ký hợp đồng quảng cáo vì sốt ruột. Cho một nhân sự nghỉ trong lúc đang bực.

7. Ba điều mình rút ra

Một là, cảm xúc không mất đi vì bạn không nhìn nó. Nó chỉ chuyển sang chi phối bạn bằng đường khác, thường là qua những quyết định mà bạn tưởng mình đang rất tỉnh.

Hai là, việc nhỏ làm đều thắng việc lớn làm một lần. Ba dòng mỗi ngày trong 7 ngày cho bạn thấy nhiều thứ hơn một buổi ngồi nghĩ về đời mình suốt 2 tiếng.

Ba là, người làm chủ cần một chỗ không phải diễn. Không phải để yếu đi. Để giữ cho cái đầu đủ sạch mà cầm lái tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Điểm danh cảm xúc mỗi ngày có tốn nhiều thời gian không?

Chưa tới 3 phút một ngày, chia làm 3 lần, mỗi lần đúng một dòng. Ngày thứ 7 bạn cần thêm 10 phút để đọc lại 21 dòng đã viết. Cả tuần cộng lại vẫn ít hơn một cuộc họp ngắn.

Nên viết vào sổ tay hay điện thoại?

Điện thoại, vì nó luôn nằm trong túi bạn. Sổ tay đẹp nhưng hay bị quên trên bàn làm việc, chỉ cần lỡ hai lần là bạn bỏ luôn. Hãy chọn thứ mà bạn chạm tới được trong vòng 5 giây.

Mình không có ai ngoài công ty để nói thật thì sao?

Bắt đầu bằng một người quen cũ cũng đang làm chủ, dù lâu rồi chưa gặp lại. Hoặc vào một nhóm chủ doanh nghiệp cùng ngành. Tuần đầu bạn chỉ cần một cuộc gọi 30 phút, chưa cần tìm cho ra tri kỷ.

Bao lâu thì thấy khác?

Thường là sau lần đọc lại đầu tiên, tức ngày thứ 7. Thứ thay đổi không phải là hết lo, mà là bạn nhận ra cơn lo đến theo quy luật. Nhờ vậy bạn hoãn được những quyết định đáng lẽ không nên ký lúc đang xuống.

Chuyện cảm xúc thì liên quan gì tới marketing?

Liên quan ở chỗ tiền. Người đang cạn sức hay duyệt ngân sách theo cảm giác, đổi hướng liên tục, thay nhân sự trong cơn bực. Một cái đầu tỉnh giữ cho bản đồ marketing của bạn chạy đủ lâu để kịp cho ra kết quả.

Tối nay, nếu phải viết đúng một dòng mở đầu bằng “Mình đang thấy…”, dòng đó của bạn sẽ là gì? Bạn thử viết ra, chỉ cho riêng bạn đọc thôi cũng được.

Và khi cái đầu đã nhẹ hơn một chút, nếu bạn muốn nhìn lại toàn bộ bức tranh marketing của doanh nghiệp mình theo một thứ tự rõ ràng, khoá học online tự học Làm Chủ Marketing vẫn ở đó, bạn mở ra lúc nào cũng được.

Cùng vẽ bản đồ marketing cá nhân hóa cho doanh nghiệp bạn.
Mình là Hiền Phan, biết ơn bạn đã tới đây❤️