Buổi tối, bạn ngồi gõ caption cho món hàng mới vừa nhập về. Mẫu đã đặt, bao bì đã in, ảnh chụp xong. Bấm đăng. Rồi ngồi chờ.

Vài cái thả tim. Không ai hỏi giá, không ai hỏi cách mua. Tiền mẫu, tiền bao bì, tiền chụp ảnh đã chi hết từ trước, còn khách có cần món này hay không thì giờ mới biết.

Cái mệt không chỉ là tiền mất. Là cảm giác dồn công cả tháng cho thứ chẳng ai cần. Có một cách kiểm tra nhu cầu thị trường trước, không cần tốn một đồng sản xuất nào, không cần dựng trang bán hàng, không cần viết cả chuỗi bài giới thiệu dài dòng.

1. Vì sao bỏ qua kiểm tra nhu cầu thị trường lại tốn nhất

Nhiều chủ tiệm, chủ xưởng nhỏ đi đúng một trình tự quen thuộc: nghĩ ra ý tưởng, đặt hàng mẫu, in bao bì, thuê chụp ảnh, rồi mới đăng lên xem khách phản ứng ra sao. Trình tự này đặt phần tốn tiền nhất lên đầu, còn phần rẻ nhất, là hỏi khách trước, thì lại để tới cuối cùng.

Có một người dạy viết nội dung quảng cáo tên Alex từng làm ngược lại hoàn toàn. Khi định mở một lớp học mới, bà không dựng trang bán hàng, không soạn cả loạt bài mời mua. Bà chỉ đăng đúng một bài ngắn, nói rõ mình đang định làm gì, rồi hỏi ai thấy cần thì để lại một chữ bên dưới. Ai để lại chữ đó, bà nhắn riêng, xin cách liên lạc ngay trong cuộc trò chuyện. Bài ấy thu về gần 200 lượt bình luận và hơn 80 người để lại email, lúc còn chưa có nổi một trang để bán hàng.

Và mình nghĩ đây mới là gốc của chuyện: thứ tốn tiền nhất khi ra sản phẩm mới không phải là công đoạn sản xuất, mà là sản xuất nhầm thứ không ai cần. Hỏi trước khi làm, bạn chỉ mất đúng một buổi ngồi viết và đăng bài, đổi lại là biết chắc trước khi phải chi tiền thật.

2. Bước một: đăng một bài hỏi thẳng, chưa cần có hàng trong tay

Bước đầu tiên không phải là chuẩn bị sản phẩm để khoe, mà là kể thật ý định của mình cho đúng người có thể cần nó. Bạn nói rõ ba điều trong một đoạn ngắn: món bạn đang nghĩ tới là gì, dành cho ai, và nó giải quyết được chuyện gì cho họ. Sau đó mời người đọc để lại một ký hiệu nào đó dưới bình luận nếu họ thấy mình đúng là người đang cần.

Bài này viết trong một buổi là xong. Không cần ảnh đẹp, không cần sản phẩm thật trong tay, không cần nghĩ ra giá bán cuối cùng. Việc của bài là đo đúng một thứ: có bao nhiêu người thật sự dừng lại vì món này, trước khi bạn bỏ bất kỳ đồng sản xuất nào ra.

Mình từng nghĩ bài kiểu này phải viết cho kỹ, cho hay, mới mong có người để lại bình luận. Hoá ra ngược lại. Bài hỏi thẳng, không tô vẽ, lại dễ được tin hơn một bài quảng cáo chỉn chu. Người đọc nhận ra ngay đây là câu hỏi thật, không phải một đòn bán hàng trá hình.

3. Bước hai: nhắn riêng người quan tâm, xin cách giữ liên lạc

Ai để lại ký hiệu bên dưới bài, bạn chủ động nhắn riêng. Hỏi họ có muốn được báo khi món này ra mắt không, rồi xin số Zalo hoặc email, và nói rõ ngay từ đầu họ có thể rời khỏi danh sách này bất cứ lúc nào họ muốn, không cần hỏi lại ai.

Nếu tin nhắn đầu tiên là một đoạn dựng sẵn, cứ nói thẳng với người nhận rằng đó là tin nhắn tự động. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng chính việc nói thật chuyện đó lại khiến người nhận cởi mở hơn, chứ không phải khiến họ nghi ngờ. Tin nhắn dựng sẵn giờ chỗ nào cũng gặp, cái người đọc còn thấy hiếm là một chỗ chịu nói thật với họ.

Mình tự đặt cho mình một giới hạn khi làm việc với khách: trả lời không quá 12 giờ. Áp dụng luôn giới hạn đó cho vòng hỏi này. Người vừa để lại liên hệ mà chờ ba bốn ngày mới thấy bạn nhắn lại, sự quan tâm của họ đã nguội mất rồi. Danh sách liên hệ này cứ giữ riêng cho lần hỏi khách này, chưa cần gộp vào hệ thống chăm khách cũ của bạn.

4. Bước ba: chỉ cần hỏi thêm đúng một câu

Trong đoạn nhắn riêng đó, bạn hỏi thêm một câu duy nhất: chuyện này, điều họ còn thấy ngần ngại nhất ở đâu.

Câu này đáng giá hơn cả số lượng người bình luận ở bước một. Số đông chỉ cho bạn biết có bao nhiêu người tò mò trong một khoảnh khắc. Còn điều người ta còn ngần ngại mới chính là thứ bạn phải trả lời ngay trong sản phẩm, trong cách bạn tư vấn, trong cả bài viết giới thiệu sau này. Có người ngần ngại vì giá, có người vì chưa tin chất lượng, có người vì từng mua hụt ở một nơi khác rồi. Biết trước mối lo nào đang nặng nhất trong đầu khách, bạn gỡ đúng chỗ đó, thay vì gỡ chung chung cho tất cả mọi lo lắng có thể có.

Đây cũng là chỗ khác biệt lớn nhất giữa hỏi để biết và hỏi để bán. Hỏi để bán thường chỉ muốn nghe khách gật đầu đồng ý mua. Hỏi để biết lại cần nghe đúng điều khách còn ngần ngại chỗ nào, vì đó mới là thông tin giúp bạn làm ra một sản phẩm đáng mua thật.

5. Sai lầm hay gặp khi kiểm tra nhu cầu thị trường

Sai lầm thường gặp nhất là đăng bài hỏi xong, thấy ít người bình luận thì vội cho là chẳng ai cần, hoặc thấy đông người bình luận thì vội tin chắc món này chắc chắn bán được. Cả hai cách đọc đều vội vàng.

Lượt bình luận chỉ là nửa đầu câu chuyện. Nửa sau là có bao nhiêu người trong số đó chịu để lại số Zalo hay email khi được nhắn riêng, và họ trả lời câu hỏi về điều ngần ngại ra sao. Một bài ít bình luận nhưng có vài người để lại liên hệ thật, trả lời rõ ràng điều họ còn lo, vẫn đáng tin hơn một bài rộn ràng thả tim mà chẳng ai chịu để lại cách liên lạc.

Sai lầm thứ hai là đăng bài hỏi xong rồi vẫn âm thầm chuẩn bị sản xuất song song, kiểu gì cũng làm cho chắc. Làm vậy thì bài hỏi chỉ còn là hình thức, mất hết tác dụng giữ lại tiền và công sức cho bạn ngay từ đầu.

6. Ba điều mình rút ra sau khi áp dụng cách này

Một là, hỏi trước luôn rẻ hơn làm trước. Một buổi ngồi viết và đăng bài hỏi không tốn gì ngoài thời gian, còn một lô hàng mẫu, một đợt chụp ảnh, một lần in bao bì thì tốn tiền thật, tốn cả công sắp xếp, dọn dẹp khi không bán được.

Hai là, câu hỏi về điều khách còn ngần ngại quan trọng hơn câu hỏi ai đang quan tâm. Biết ai quan tâm chỉ giúp bạn đếm được một con số. Biết họ còn ngần ngại gì mới giúp bạn sửa đúng chỗ, trước khi đem sản phẩm ra bán cho số đông.

Ba là, không có ai bình luận cũng là một câu trả lời đáng giá, không phải một lần thất bại. Bạn vừa giữ lại được cả tháng công và một khoản tiền, để dồn công sức đó sang một hướng khác đang có người thật sự cần tới.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm tra nhu cầu thị trường theo cách này mất bao lâu?

Mất khoảng một buổi để viết và đăng bài hỏi, rồi thêm vài ngày chờ bình luận và nhắn riêng từng người để lại liên hệ. Không cần dựng trang, không cần có mẫu thật trong tay, nên nhanh hơn hẳn cách làm xong rồi mới hỏi khách.

Đăng bài hỏi mà không ai bình luận thì có nên bỏ ý tưởng luôn không?

Chưa cần bỏ hẳn. Trước khi quyết, thử đổi cách nói về kết quả món đó mang lại cho khách, hoặc đăng lại ở một nhóm khách khác. Ít bình luận là dấu hiệu cần sửa cách hỏi, chưa chắc là ý tưởng sai hoàn toàn.

Có cần làm trang bán hàng trước khi hỏi khách không?

Không cần. Một bài đăng trên trang cá nhân hay trang kinh doanh đã đủ cho vòng hỏi đầu tiên. Trang bán hàng chỉ nên dựng khi đã có người thật sự quan tâm và bạn chuẩn bị mở bán chính thức.

Cách này áp dụng được cho dịch vụ, hay chỉ cho sản phẩm vật lý?

Áp dụng được cho cả hai. Thay từ “món này” bằng tên dịch vụ bạn đang định mở, ba bước vẫn giữ nguyên: đăng bài hỏi thẳng, nhắn riêng người quan tâm, rồi hỏi thêm điều họ còn ngần ngại trước khi mở chính thức.

Cần bao nhiêu người quan tâm mới nên tin vào kết quả?

Không có một con số cố định đúng cho mọi ngành. Quan trọng hơn số lượng là chất lượng câu trả lời: vài người nói rõ điều họ còn ngần ngại vẫn đáng tin hơn nhiều lượt bình luận hời hợt mà không ai chịu để lại cách liên lạc.

Lần tới khi có một ý tưởng sản phẩm mới trong đầu, bạn sẽ chọn đăng một bài hỏi trước, hay vẫn quen làm xong rồi mới hỏi khách như trước đây?

Nếu bạn muốn nhìn rõ hơn bước hỏi khách trước khi làm này nằm ở đâu trên cả hành trình khách hàng của doanh nghiệp mình, mình có vẽ chi tiết phần đó trong khoá học online Làm Chủ Marketing, bạn xem thử khi nào thấy cần tới.

Cùng vẽ bản đồ marketing cá nhân hóa cho doanh nghiệp bạn.
Mình là Hiền Phan, biết ơn bạn đã tới đây❤️