Chín giờ tối, bạn mở sổ chi tiêu marketing của tháng ra xem lại. Tiền đổ vào quảng cáo, vào nhân sự, vào vài công cụ linh tinh, cộng lại không ít. Khách về thì có, nhưng không rõ từ đâu, không rõ vì sao tháng này nhiều hơn tháng trước hay ít hơn. Bạn gấp sổ lại, tự hỏi marketing của mình đang là cái gì, mà sao nhìn hoài không ra hình dạng.

Đây chính là lúc rất nhiều chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ cần một cách đánh giá marketing doanh nghiệp nhỏ thật đơn giản, không cần số liệu phức tạp, không cần ngồi họp cả buổi với agency. Chỉ cần một câu hỏi và vài giây nhắm mắt.

Nếu marketing của bạn là một đồ vật đang nằm ngay trên bàn làm việc, nó sẽ trông ra sao? Một cuộn dây điện vừa rút khỏi ngăn kéo, rối tới mức chẳng biết đầu nào nối đầu nào? Một khu chợ sáng đèn, ồn ào, nhưng chẳng biết ai đang thật sự mua hàng? Hay một chiếc xe đã đề máy, bánh đã quay, còn người cầm lái tay không, chẳng có tấm bản đồ nào cả?

1. Vì sao phải nhìn ra marketing đang là cái gì, trước khi sửa

Không ai mở nắp capo sửa xe khi chưa nghe máy kêu ở đâu. Không bác sĩ nào kê thuốc khi chưa hỏi bệnh nhân đau ở chỗ nào. Marketing cũng vậy, muốn sửa đúng chỗ thì phải thấy đúng chỗ trước, mà phần đông chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ bỏ qua bước này, nhảy thẳng vào việc đổi agency, đổi ngân sách ads, đổi nhân sự, trong khi chưa từng gọi tên được bệnh thật của mình.

Chỉ cần gọi đúng tên nó qua một hình ảnh, bạn đã nhìn ra được phần mà bảng báo cáo đẹp đẽ của agency không bao giờ chỉ ra. Phần sửa chưa cần vội, nhìn đúng trước đã.

2. Cách đánh giá marketing doanh nghiệp nhỏ bằng bài tập 10 giây

Đây là cách đánh giá marketing doanh nghiệp nhỏ mà mình vẫn dùng cho chính mình, trước khi dùng cho học viên. Không cần bảng tính, không cần họp nhóm, chỉ cần một chỗ ngồi yên và làm đúng bốn bước sau.

  • Bước 1, mười giây: nhắm mắt lại, tự hỏi mình một câu duy nhất, marketing của mình bây giờ là cái gì. Đừng ép mình nghĩ ra câu trả lời hay. Chỉ chờ hình đầu tiên hiện lên.
  • Bước 2, hai phút: mở mắt, viết ngay cụm từ hay hình ảnh vừa hiện lên, nguyên như nó là. Không sửa cho đẹp, không thêm tính từ cho hay hơn.
  • Bước 3, năm phút: viết tiếp một đoạn ngắn, giải thích vì sao hình ảnh đó đúng. Chỗ nào đang rối, chỗ nào đang ồn, chỗ nào thiếu người cầm lái.
  • Bước 4, lặp lại sau bảy ngày: làm lại đúng ba bước trên, xem hình ảnh có đổi không. Nếu cuộn dây điện đã bớt rối một chút, đó là dấu hiệu bạn đang đi đúng hướng.

Bốn bước này gói trong khoảng bảy phút cho một lần làm, cộng thêm một lần hẹn lại sau một tuần. Không dài, nhưng đủ để bạn nhìn thấy thứ mà bảng excel không cho bạn thấy.

3. Ba hình ảnh thường gặp khi chủ doanh nghiệp tự soi marketing

Làm bài tập này nhiều lần với nhiều chủ doanh nghiệp, mình nhận ra hình ảnh hiện lên thường rơi vào vài dạng quen thuộc.

Một là cuộn dây điện rối. Đây là hình của người có quá nhiều kênh, quá nhiều việc đang chạy cùng lúc, Facebook, TikTok, Zalo, sự kiện, tất cả đều đang làm nhưng không nối với nhau thành một đường dẫn khách rõ ràng. Làm nhiều nhưng không ai biết việc nào đang kéo khách về, việc nào chỉ đang tốn công.

Hai là khu chợ ồn ào. Đây là hình của người có lượt xem, có tương tác, nhưng không chắc ai trong đám đông đó thật sự định mua. Ồn mà không ra tiền, náo nhiệt trên mạng nhưng im ắng ở khâu chốt đơn.

Ba là chiếc xe không bản đồ. Đây là hình của người đã có đội ngũ, có ngân sách, máy đã nổ, bánh đã quay, nhưng không ai trong công ty biết chính xác đang nhắm tới đâu, đi đường nào, nên mỗi tháng lại đổi hướng một lần.

4. Sai lầm hay gặp khi đánh giá marketing doanh nghiệp nhỏ

Sai lầm lớn nhất không phải là chọn sai hình ảnh. Sai lầm lớn nhất là chọn hình ảnh cho đẹp.

Nhiều người nhắm mắt xong, thấy một hình xấu hiện lên, lại cố đổi sang một hình nghe tích cực hơn cho yên tâm. Một khi hình ảnh bị sửa cho đẹp thì mất hết giá trị chẩn đoán, càng thật bạn càng dễ thấy chỗ đang kẹt.

Một sai lầm khác là nhảy thẳng vào sửa ngay khi vừa gọi được tên vấn đề, chưa kịp hiểu rõ vì sao nó lại trông như vậy. Cuộn dây điện rối không tự gỡ được chỉ bằng cách kéo mạnh một đầu dây. Phải biết đầu nào nối đầu nào trước, rồi mới gỡ.

5. Từ hình ảnh tới hành động, lưới nào trong marketing của bạn đang rách

Gọi được tên vấn đề rồi, bước kế tiếp là tách nó ra từng lớp để biết đang kẹt ở lớp nào. Mình vẫn dùng một cách chia rất gọn cho học viên của mình: lưới rộng là chỗ khiến người lạ dừng lại, lưới vừa là chỗ giữ người ở lại, lưới nhỏ là chỗ xây niềm tin bằng chuyện thật. Lưới rách ở đâu thì tiền thất thoát ở đó.

Nếu hình ảnh bạn chọn là cuộn dây điện rối, nhiều khả năng lưới vừa của bạn đang thiếu, bạn có người lạ dừng lại nhưng không có chỗ nào giữ họ ở lại, họ xem rồi đi mất. Nếu hình ảnh là khu chợ ồn ào, có thể lưới rộng đang hoạt động tốt nhưng lưới nhỏ, phần xây niềm tin, lại trống, người ta xem nhiều mà chưa đủ tin để chốt. Nếu là chiếc xe không bản đồ, vấn đề không nằm ở từng lưới riêng lẻ, mà nằm ở việc chưa ai vẽ ra cả ba lớp lưới đó cùng một lúc, nên từng lưới làm riêng lẻ, không ăn khớp với nhau.

6. Ba điều mình rút ra sau nhiều lần làm bài tập này

Một là, nhìn thấy mới sửa được, còn chưa nhìn thấy thì mọi cách sửa đều là sửa mò. Rất nhiều người đổ tiền thêm vào quảng cáo trong khi vấn đề thật nằm ở chỗ chưa có lưới giữ khách lại, đổ bao nhiêu tiền cũng chảy ra ngoài qua đúng cái lỗ đó.

Hai là, hình ảnh thật luôn có ích hơn hình ảnh đẹp. Một cuộn dây điện rối được gọi đúng tên còn hữu dụng hơn một câu mô tả hoa mỹ không chạm vào sự thật, vì chỉ có sự thật mới dẫn tới đúng việc cần làm tiếp theo.

Ba là, một bài tập tự soi hai phút không thay được cho một bản kế hoạch marketing đầy đủ, nhưng nó là bước đầu không thể bỏ qua. Bỏ qua bước nhìn, mọi bước sửa sau đó đều xây trên một bức tranh mình chưa từng thấy mặt.

Câu hỏi thường gặp

Marketing rối là dấu hiệu của điều gì?

Marketing rối thường là dấu hiệu đang chạy nhiều kênh cùng lúc mà chưa có một đường dẫn khách rõ ràng nối giữa các kênh. Không phải vì bạn làm sai từng việc nhỏ, mà vì các việc đó chưa được xếp vào một bản đồ chung.

Bài tập đồ vật này có thay được một bản kế hoạch marketing đầy đủ không?

Không. Bài tập này chỉ giúp bạn gọi tên đúng vấn đề trong vài phút, còn bản kế hoạch marketing đầy đủ cần nhìn qua nhiều lớp, từ hồ sơ khách hàng, chiến lược phễu, cho tới hệ thống vận hành phía sau quầy.

Nên làm bài tập này một mình hay cùng cả đội marketing?

Làm một mình trước để có hình ảnh thật, không bị ai chỉnh sửa theo ý muốn chung. Sau đó có thể mời từng người trong đội làm riêng, rồi so sánh các hình ảnh để thấy mọi người đang nhìn marketing khác nhau thế nào.

Làm sao biết hình ảnh mình chọn là thật, không phải chọn cho đẹp?

Hình ảnh thật thường khiến bạn hơi chột dạ hoặc không muốn kể cho ai nghe. Nếu hình ảnh khiến bạn thấy tự hào ngay lập tức, rất có thể bạn đã vô tình chọn phiên bản đẹp hơn thực tế.

Sau khi gọi được tên vấn đề, bước tiếp theo nên làm gì?

Bước tiếp theo là tách hình ảnh đó ra từng lớp nhỏ hơn, xem vấn đề nằm ở chỗ thu hút người lạ, giữ chân người quan tâm, hay xây niềm tin để họ quyết định mua. Mỗi lớp cần một cách sửa khác nhau.

Vậy marketing của bạn lúc này, nếu phải gọi tên bằng một đồ vật, nó sẽ là cái gì?

Nếu bạn muốn đi xa hơn một bài tập tự soi, muốn tự học cách vẽ ra cả tấm bản đồ marketing của riêng doanh nghiệp mình, có thể tìm hiểu thêm khoá Làm Chủ Marketing.

Cùng vẽ bản đồ marketing cá nhân hóa cho doanh nghiệp bạn.
Mình là Hiền Phan, biết ơn bạn đã tới đây❤️