Gần 11 giờ đêm, một bạn chủ shop đồ sơ sinh nhắn cho mình: “Chị ơi, em không biết đăng gì nữa.” Bạn ấy mở page bán hàng được đúng ba tuần. Ba hôm đăng, bảy hôm bỏ. Cứ tối đến là cầm điện thoại cả tiếng đồng hồ, mở ứng dụng lên rồi lại thoát ra, càng ép mình nghĩ ra thứ gì thật hay thì đầu càng trắng xoá.

Nếu bạn đang hết ý tưởng viết content đúng kiểu đó, có một chuyện mình muốn bạn biết trước đã: bạn không thiếu sáng tạo. Bạn chỉ đang đi tìm ý tưởng ở sai chỗ.

Tối hôm ấy mình hỏi bạn ấy đúng một câu. Hai mươi phút sau, bạn ấy có trong tay hơn 40 tiêu đề. Bài này mình viết lại nguyên cái cách đó, từng bước một, để bạn làm được ngay tối nay mà không cần thêm công cụ nào ngoài cái điện thoại đang cầm trên tay.

1. Vì sao bạn hết ý tưởng viết content chỉ sau ba tuần

Bạn để ý cái cảm giác này chưa: lúc chưa đăng bài thì thấy có cả trăm thứ muốn nói. Đăng được vài hôm là cạn. Tuần thứ ba thì ngồi nhìn màn hình trắng, tay gõ vào gõ ra, xoá.

Chuyện đó không phải do bạn kém. Nó là hệ quả của một thói quen rất tự nhiên: mình mặc định rằng làm nội dung là phải nghĩ ra cái gì đó mới. Mà “nghĩ ra” thì có giới hạn. Đầu người ai cũng chỉ chứa được chừng ấy thứ, xúc hết là hết.

Trong khi đó, thứ nuôi được một kênh chạy đường dài lại không nằm ở chỗ nghĩ. Nó nằm ở chỗ nhặt. Mỗi ngày khách gõ cho bạn một đống câu hỏi. Mỗi ngày có người bình luận dưới bài của bạn một thắc mắc. Mỗi ngày trong nhóm khách có người hỏi lại đúng cái điều tuần trước đã có người hỏi. Đó là quặng, nằm sẵn, không phải đào đâu xa.

Bạn chủ shop hôm đó cũng vậy. Bạn ấy ngồi ép đầu mình sáng tạo suốt cả tiếng, trong lúc hộp tin nhắn bên cạnh đầy ắp thứ bạn ấy cần. Người hết ý tưởng viết content thường là người đang quay lưng lại với mỏ quặng của chính mình.

2. Kho ý tưởng thật của bạn nằm trong hộp tin nhắn

Mình hỏi bạn ấy: “Mỗi ngày khách hỏi em nhiều nhất là câu gì?”

Bạn ấy trả lời liền một mạch, không cần nghĩ. Đồ này giặt máy có xù không. Da em bé nhạy cảm thì mặc được loại nào. Size này mấy tháng tuổi thì vừa. Mua về có phải giặt lại trước khi mặc không.

Mình nói: “Em vừa liệt kê cho chị cả chục tiêu đề rồi đấy.”

Bạn ấy im lặng một lúc. Rồi nhắn lại đúng hai chữ: “Ủa thiệt hả chị.”

Cái hay của những câu khách hỏi là ở chỗ nó đã được kiểm chứng sẵn. Một câu hỏi lặp lại lần thứ năm nghĩa là có ít nhất năm người bỏ công gõ phím vì nó. Bạn không phải đoán xem người ta quan tâm gì. Người ta tự khai ra rồi. Và họ khai bằng chính chữ của họ, thứ chữ mà nếu bạn dùng lại nguyên si thì người đọc thấy giống hệt điều đang nằm trong đầu mình.

Mình làm nghề này chín năm, và cái việc mình lặp đi lặp lại mỗi ngày không phải là ngồi nghĩ ý tưởng. Là vẽ lại hồ sơ khách hàng. Nghe khách nói, ghi lại, gom thành nhóm. Ý tưởng rơi ra từ đó, chứ không rơi từ trần nhà xuống.

3. Cách gom hơn 40 tiêu đề trong 20 phút

Đây là ba bước mình vẫn làm, tổng cộng chừng 20 phút. Bạn mở một tờ giấy hoặc một file trống ra, rồi làm theo.

Bước một, khoảng 10 phút đầu: chép, đừng lọc. Mở lần lượt hộp tin nhắn của trang, phần bình luận dưới mấy bài gần đây, và những nhóm khách bạn hay ghé. Thấy câu nào khách hỏi thì chép nguyên văn sang chỗ trống. Nguyên văn nghĩa là giữ luôn cách họ gõ, kể cả câu cụt, kể cả sai chính tả. Trong 10 phút này bạn tuyệt đối không được đánh giá câu nào hay câu nào dở. Cứ chép. Não mà vừa chép vừa chấm điểm là tay sẽ dừng lại ngay.

Bước hai, khoảng 7 phút tiếp: gom thành nhóm. Nhìn lại danh sách vừa chép, kéo những câu cùng một nỗi lo về đứng chung một chỗ. Chuyện chất liệu một nhóm. Chuyện kích cỡ một nhóm. Chuyện giá và chuyện đổi trả một nhóm. Bạn sẽ thấy điều này: dù chép được mấy chục câu, chúng thường chỉ quy về chừng 7 hoặc 8 nhóm nỗi lo, lặp đi lặp lại. Đó chính là bản đồ đầu của khách bạn.

Bước ba, khoảng 3 phút cuối: xếp thứ tự đăng. Mỗi câu hỏi giữ lại là một bài riêng, không gộp. Nhóm nào có nhiều câu nhất thì cho lên đăng trước, vì đó là chỗ đông người đang vướng nhất. Xong bước này bạn không còn một mớ ý tưởng rời rạc nữa, bạn có một hàng đợi.

Ba bước, 20 phút. Không cần phần mềm, không cần khoá học, không cần chờ có cảm hứng.

4. Một buổi tối, hơn 40 tiêu đề, đủ đăng gần hai tháng

Bạn chủ shop đồ sơ sinh hôm đó ngồi làm luôn trong đêm. Sáng hôm sau bạn ấy gửi mình cái danh sách: hơn 40 tiêu đề, gom từ chính tin nhắn khách của bạn ấy, không có câu nào bạn ấy phải bịa ra.

Với nhịp đăng mỗi ngày một bài thì chừng đó đủ trải gần hai tháng. Nghĩa là gần hai tháng bạn ấy không phải thức tới khuya vắt óc nữa. Không phải mở ứng dụng ra rồi tắt. Không phải tự trách mình không có khiếu viết.

Điều mình muốn bạn chú ý không nằm ở con số hơn 40. Nó nằm ở chỗ: trước đó bạn ấy cũng có đúng ngần ấy nguyên liệu trong máy, suốt ba tuần liền. Chỉ là chưa ai chỉ cho bạn ấy rằng chỗ đó là kho.

5. Ba sai lầm khiến bạn hết ý tưởng viết content dù khách hỏi mỗi ngày

Sai lầm thứ nhất: vừa chép vừa chê. Rất nhiều người mở tin nhắn ra, đọc được ba câu thì nghĩ “câu này ai chả biết, đăng lên quê lắm”, rồi bỏ. Bạn quên mất là câu đó hiển nhiên với bạn vì bạn sống trong nghề. Với người lần đầu mua đồ cho con, nó không hiển nhiên chút nào. Cứ chép hết, lọc sau.

Sai lầm thứ hai: gộp mười câu hỏi thành một bài cho gọn. Nghe thì tiết kiệm, thực ra là phí. Một bài ôm mười ý thì người đọc không nhớ ý nào, mà bạn cũng đốt sạch kho trong một lần đăng. Tách ra, mỗi câu một bài, mỗi bài trả lời tới nơi tới chốn. Bạn vừa có nội dung dùng dài hơi, vừa có bài đủ sâu để người ta lưu lại.

Sai lầm thứ ba: chỉ đăng thứ mình thích nói. Đây là chỗ nhiều người mắc nhất, kể cả người đã đăng lâu. Mấy kênh dạy làm nội dung đang được lưu và chia sẻ nhiều nhất thời gian gần đây đều đi ngược lại: thay vì nói điều mình muốn nói, họ trả lời đúng thứ người xem đang thắc mắc. Bạn đổi được góc đó là kho ý tưởng của bạn tự đầy lên, vì khách còn hỏi thì bạn còn có bài.

6. Giữ cho kho luôn đầy, mỗi ngày vài phút

Gom một lần rồi thôi thì hai tháng nữa bạn quay lại chỗ cũ. Nên mình làm thêm một việc nhỏ, mất vài phút mỗi ngày.

Mỗi lần trả lời khách xong, nếu câu đó là câu mình chưa từng gặp, mình chép nó vào cuối danh sách luôn, ngay lúc đó. Không hẹn để chiều làm. Chiều là quên.

Cuối tuần bạn mở danh sách ra nhìn một lượt, xem tuần này nhóm nào phình to bất thường. Nhóm nào phình lên nghĩa là có chuyện gì đó vừa thay đổi trong đầu khách, mùa vụ đổi, đối thủ vừa tung chương trình, hay có tin gì đó lan trong nhóm mẹ bỉm. Bạn đẩy nhóm đó lên đầu hàng đợi.

Làm đều như vậy thì kho của bạn là kho sống. Nó tự lớn theo số khách bạn nói chuyện. Còn nội dung thì không bao giờ trở lại tình trạng hết ý tưởng viết content nữa, vì nguồn của nó không phải là cảm hứng của bạn, mà là nhu cầu của người khác.

7. Ba điều mình rút ra

Làm cách này nhiều năm, với kênh của mình và với các bạn mình ngồi nói chuyện cùng, mình tin hơn vào ba điều.

Một là, ý tưởng không phải thứ để nghĩ ra, nó là thứ để nhặt về. Ai chăm nhặt thì không bao giờ cạn, kể cả người tự nhận mình không có khiếu.

Hai là, câu hỏi tầm thường nhất của khách thường là bài ăn khách nhất. Vì nó chạm đúng chỗ nhiều người đang vướng mà ngại hỏi.

Ba là, cái bạn cần không phải một ý tưởng hay, mà một hàng đợi. Có hàng đợi thì tối nay bạn mở máy lên là viết, không còn cái khoảng trống mười lăm phút ngồi nhìn màn hình rồi bỏ cuộc.

Câu hỏi thường gặp

Shop mới mở, chưa có mấy tin nhắn thì lấy câu hỏi ở đâu?

Lấy từ chỗ khách của bạn đang tụ. Vào các nhóm cùng tệp, đọc câu hỏi người ta đăng và cả phần bình luận bên dưới bài của người bán khác. Chép y như cách họ gõ. Bạn cũng hỏi thẳng vài người quen đúng tệp xem họ băn khoăn gì trước khi mua.

Trả lời câu hỏi khách mãi thì bài có bị nhàm không?

Không, nếu bạn đổi cách kể. Cùng một thắc mắc, hôm nay bạn viết thành bài hướng dẫn, mai kể bằng một tình huống khách gặp thật, mốt quay thành clip ngắn. Cùng một câu hỏi mà ba kiểu thể hiện là ba bài khác nhau, người đọc không thấy trùng.

Làm hết ba bước này mất bao lâu?

Khoảng 20 phút cho cả ba bước, nếu bạn chịu chép trước và lọc sau. Bạn chủ shop đồ sơ sinh ngồi thêm một buổi tối để viết tiêu đề cho từng câu, và ra hơn 40 tiêu đề. Việc gom thì nhanh, việc chần chừ mới lâu.

Nên đăng câu hỏi nào trước cho hiệu quả?

Đăng câu lặp lại nhiều lần nhất trước. Số lần lặp chính là phiếu bầu của khách, nó cho bạn biết chỗ nào đang đông người vướng. Sau đó tới nhóm câu hỏi xuất hiện ngay trước lúc khách chốt đơn, vì trả lời xong nhóm đó là gỡ được rào cản cuối.

Mình có cần viết hay mới đăng được không?

Không cần hay, cần rõ. Người đang tìm câu trả lời chỉ muốn biết đúng sai, làm sao, bao nhiêu. Bạn viết đúng thứ chữ khách dùng, trả lời thẳng ngay câu đầu, rồi mới giải thích. Văn hay tính sau, rõ ràng tính trước.

Bạn thử mở hộp tin nhắn ra ngay bây giờ và tự hỏi: câu nào khách gõ cho bạn nhiều nhất trong tháng vừa rồi, và bạn đã viết bài trả lời nó chưa?

Nếu bạn muốn đi xa hơn một bước, biến kho câu hỏi đó thành một lịch nội dung bám theo từng chặng khách ra quyết định, phần đó mình có dựng thành khoá online tự học Làm Chủ Marketing để bạn tự làm theo. Còn tối nay, cứ chép câu hỏi của khách ra trước đã.

Cùng vẽ bản đồ marketing cá nhân hóa cho doanh nghiệp bạn.
Mình là Hiền Phan, biết ơn bạn đã tới đây❤️